تلاشی مشارکتی برای دادخواهی و آمادگی برای آینده‌ای دموکراتیک
اگر ایران با گذار سیاسی روبه‌رو شود، پرسش‌های دشواری پیش روی جامعه خواهد بود: حقیقت نقض حقوق بشر چگونه روشن می‌شود؟ دادخواهان چگونه در تصمیم‌گیری‌ها حضور پیدا می‌کنند؟ چه سازوکارهایی برای پاسخ‌گویی، جبران آسیب‌ها و جلوگیری از تکرار سرکوب لازم است؟ اندیشیدن به این پرسش‌ها و آماده شدن برای پاسخ به آن‌ها می‌تواند از امروز آغاز شود.
مرکز عدالت انتقالی برای ایران (CTJ) نهادی مستقل و تخصصی است که برای پیشبرد عدالت انتقالی و پشتیبانی از گذار دموکراتیک در ایران فعالیت می‌کند. مرکز می‌کوشد تجربه و مطالبات دادخواهان را با پژوهش، دانش حقوقی و تجربه‌های جهانی پیوند دهد و به شکل‌گیری مسیرهایی عملی برای کشف حقیقت، اجرای عدالت، جبران آسیب‌ها، به‌خاطرسپاری و تضمین تکرار نشدن نقض حقوق بشر کمک کند.
دادخواهان در قلب کار مرکز
از نگاه مرکز، کسانی که تجربهٔ سرکوب، تبعیض و نقض حقوق بشر را از سر گذرانده‌اند، باید در شکل دادن به مسیر عدالت نقش داشته باشند. بازماندگان، خانواده‌های جان‌باختگان، جوامع تحت تبعیض و دیگر دادخواهان، تجربه‌ها و پرسش‌هایی دارند که باید در گفت‌وگو دربارهٔ آیندهٔ ایران شنیده شود.
به همین دلیل، فعالیت مرکز به پژوهش حقوقی محدود نمی‌شود. تولید دانش، تقویت ظرفیت کنشگران، ایجاد ارتباط میان افراد و تخصص‌های گوناگون و گسترش گفت‌وگوی عمومی نیز از حوزه‌های فعالیت مرکز است. مرکز تلاش می‌کند مفاهیم تخصصی عدالت انتقالی را به پرسش‌هایی قابل فهم و مرتبط با زندگی جامعهٔ ایران پیوند بزند.
یکی از ابتکارهای مرتبط با این مسیر، «نقشه دادخواهی؛ راهنمای عدالت انتقالی برای ایران» است. این راهنما از دل فرایندی مشارکتی با حضور دادخواهان، کنشگران جامعهٔ مدنی و متخصصان شکل گرفته است. افراد و مشارکت‌کنندگانی که با مرکز همکاری داشته‌اند نیز در بخش‌هایی از پژوهش، هماهنگی و توسعهٔ آن نقش داشته‌اند. دربارهٔ پیشینه و شیوهٔ تدوین راهنما می‌توان در صفحهٔ نقشهٔ راه عدالت انتقالی بیشتر خواند.
تیم و هیئت‌مدیرهٔ مرکز
فعالیت‌های مرکز با همراهی افرادی با تجربه در حقوق بشر، رسانه، آموزش، برنامه‌ریزی و توسعهٔ نهادی پیش می‌رود:
- شادی منش، رئیس هیئت‌مدیره، بر توسعهٔ راهبردهای نهادی، همکاری‌های بین‌المللی و تقویت ظرفیت سازمانی مرکز تمرکز دارد.
- آرش محبی، عضو هیئت‌مدیره و مدیر اجرایی، مسئول توسعهٔ راهبردهای ارتباطی، مشارکت عمومی و ارتباط با جوامع دادخواه است.
- سیران سعدی، مسئول اجرایی برنامه، در اجرای برنامه‌ها، هماهنگی پروژه‌ها و پشتیبانی از فعالیت‌های آموزشی و دادخواهانه نقش دارد.
- بهروز آفاق، عضو هیئت‌مدیره، تجربهٔ چند دهه فعالیت در رسانه و ارتباطات بین‌المللی را به کار مرکز می‌آورد.
- الکس نیو، عضو هیئت‌مدیره، با تجربهٔ حقوق بشری و دادخواهی بین‌المللی در پیشبرد مأموریت مرکز مشارکت دارد.
- علیرضا کاظمی، عضو هیئت‌مدیره، با تجربهٔ آموزش عالی مستقل و توسعهٔ نهادی به فعالیت‌های آموزشی و پژوهشی مرکز کمک می‌کند.
پیشینه و مسئولیت‌های آنان در صفحهٔ تیم مرکز به تفصیل آمده است.
شورای متخصصان مرکز
در کنار تیم و هیئت‌مدیره، شورای متخصصان مرکز گروهی از حقوقدانان، پژوهشگران و مدافعان حقوق بشر را گرد هم آورده است. تجربه و دانش اعضای این شورا، گفت‌وگوها و فعالیت‌های مرکز را در زمینهٔ عدالت انتقالی، حقوق بشر، طراحی قانون اساسی و حکمرانی دموکراتیک پشتیبانی می‌کند.
اعضای شورای متخصصان، بر اساس فهرست منتشرشده در وب‌سایت مرکز، عبارت‌اند از:
پیام اخوان، رها بحرینی، همایون علیزاده، گابور هالمای، انیسه ون انگلند، کیمانا زولوئتا-فولشر، الکس نیو، کریستینا مورای، دیوید مندل-آنتونی، نوشین سرکراتی، مهرانگیز کار، لاوینیا استن، بهار صبا، کارلا فرستمن، افروز مغزی، حسین رئیسی، رضا خبوک، آنیتا فررا، ساغر سارا شهیدی-بیرجندیان، الهام یوسفیان، پرگل پرتوی، رایان وایت، مانا خسروشاهی، رجاینا ام. پائولوس، زالا پوچات کریژای و زایبا تحیا.
شرح تخصص و پیشینهٔ هر یک از آنان در صفحهٔ شورای متخصصان مرکز در دسترس است.
جاستیداد و مرکز عدالت انتقالی برای ایران
جاستیداد فضایی فارسی‌زبان برای انتشار محتوا و گفت‌وگو دربارهٔ عدالت انتقالی است. مرکز عدالت انتقالی برای ایران هویت سازمانی و وب‌سایت رسمی خود را دارد. مخاطبان جاستیداد می‌توانند از طریق وب‌سایت رسمی مرکز با این نهاد، اعضای آن و فعالیت‌هایش بیشتر آشنا شوند.